Askerlik sağlık muayenesinde tespit edilen her problem aynı sonucu doğurmuyor.
Bazı rahatsızlıklar geçici olduğu için kişinin sağlık durumunun belirli bir süre sonra yeniden değerlendirilmesi gerekiyor. Bazı sağlık sorunları ise kalıcı nitelikte olduğu için süreç “Askerliğe Elverişli Değildir” kararına kadar ilerleyebiliyor.
MSB'nin güncel uygulamasında bu iki durum birbirinden açık biçimde ayrılıyor.
Geçici Sağlık Engeli Varsa Askerlik Ertelenir mi?
Evet.
Yoklama sırasında askerlik yapmaya geçici olarak engel bir sağlık durumu tespit edilirse yetkili sağlık kurulunca “Ertesi Yıla Bırakma” kararı verilebiliyor.
Kişi henüz askere sevk aşamasındaysa benzer geçici durumlarda kullanılan kararın adı ise “Sevk Geciktirmesi”.
Yani halk arasında sıkça kullanılan “geçici olarak askerliğe elverişli değil” ifadesinin resmî karşılığı, kişinin bulunduğu aşamaya göre bu kararlardan biri olabiliyor.
Kilo Nedeniyle Bir Yıl Erteleme Olabilir mi?
Olabilir.
Boy ve kilo durumu askerlik sağlık değerlendirmesinde dikkate alınan fiziksel ölçütlerden biri. Sağlık Yeteneği Yönetmeliğindeki ölçülere göre kişinin mevcut kilosunun geçici değerlendirme gerektirmesi hâlinde Ertesi Yıla Bırakma kararı çıkabilir.
Bu yalnızca fazla kilo için değil, sağlık değerlendirmesinin gerektirdiği durumlarda düşük kilo açısından da gündeme gelebilir.
Burada önemli olan tek başına tartıdaki rakam değil; boy-kilo oranının ve sağlık durumunun ilgili mevzuata göre değerlendirilmesi.
Bu nedenle internetteki:
“Şu kilonun üzerindeysen kesin muafsın.”
gibi genellemeler güvenilir değil.
Bir Yıl Sonra Tekrar Muayenede Ne Oluyor?
Erteleme süresi sona erdiğinde sağlık durumu yeniden değerlendiriliyor.
Örneğin kilo nedeniyle ertelenen bir kişi tekrar muayeneye geldiğinde güncel boy ve kilosuna bakılıyor.
Sağlık durumu artık askerlik şartlarını karşılıyorsa “Askerliğe Elverişlidir” kararı verilerek normal askerlik sürecine devam edilebiliyor.
Sorun devam ediyorsa sağlık kurulunun yeni değerlendirmesine göre erteleme süreci devam edebilir.
Erteleme Kaç Yıl Devam Edebilir?
Aynı tanı ve aynı nitelikteki geçici sağlık problemi nedeniyle verilen Ertesi Yıla Bırakma / Sevk Geciktirmesi kararlarının toplam süresi ilk rapor tarihinden itibaren üç yılı geçemiyor.
MSB'ye göre üçüncü yılın sonunda kişi hakkında artık “Askerliğe Elverişlidir” veya “Askerliğe Elverişli Değildir” yönünde kesin bir sağlık kararı verilmesi gerekiyor.
Bu nedenle geçici sağlık ertelemesini süresiz bir askerlik ertelemesi gibi düşünmemek gerekiyor.
“Askerliğe Elverişli Değildir” Kararı Ne Anlama Geliyor?
Kalıcı nitelikte ve askerlik hizmetine engel oluşturan sağlık sorunlarında “Askerliğe Elverişli Değildir” kararı verilebiliyor.
Bu karar aile hekimi tarafından verilmiyor.
MSB'ye göre Hastalıklar Listesinin ilgili hükümleri kapsamında bu raporu düzenleme yetkisi, TSK sağlık kurulu raporu vermeye yetkili sağlık kuruluşlarının sağlık kurullarında bulunuyor.
Rapor ayrıca MSB onayından sonra kesinleşiyor.
Göz Bozukluğu Muafiyet Nedeni Olabilir mi?
Bazı ileri düzey göz hastalıkları ve görme bozuklukları askerlik açısından değerlendirmeye alınabiliyor.
Ancak yalnızca “göz numarası yüksek” demek tek başına muafiyet sonucunu göstermiyor.
Görme derecesi, hastalığın türü, her iki gözün durumu ve Sağlık Yeteneği Yönetmeliğindeki ilgili hastalık maddeleri birlikte değerlendiriliyor.
Bu nedenle belirli bir göz numarasını herkes için geçerli kesin muafiyet sınırı olarak vermek doğru değil. Nihai karar yetkili uzman ve sağlık kurulu değerlendirmesiyle veriliyor.
Muafiyet Kararı Çıkınca Süreç Nasıl Tamamlanıyor?
Yetkili sağlık kurulu tarafından “Askerliğe Elverişli Değildir” raporu düzenlendiğinde karar doğrudan o anda kesinleşmiş sayılmıyor.
MSB'nin güncel açıklamasına göre rapor Bakanlık onayından sonra kesinleşiyor.
Kesinleşen karar askerlik sistemine işlendiğinde kişi sağlık nedeniyle askerlik hizmetine alınmıyor.
Ayrıca bedelli askerlik açısından da önemli bir sonuç var: “Askerliğe Elverişli Değildir” raporu bulunan yükümlülerin bedelli askerlik hizmetinden yararlanmasına yasal imkân bulunmuyor; çünkü askerlik yükümlülüğü sağlık kararıyla farklı şekilde sonuçlanmış oluyor.
Sağlık Kararına İtiraz Edilebilir mi?
Evet.
MSB'ye göre onaylı sağlık raporunun kişiye tebliğ veya teslim edilmesinden itibaren 30 gün içerisinde en yakın askerlik şubesine başvurularak sağlık kurulu kararına itiraz edilebiliyor.
İtiraz durumunda yükümlü başka bir yetkili sağlık kuruluşuna kontrol muayenesi için sevk edilebiliyor. İlk raporla kontrol raporu arasında uyuşmazlık olması hâlinde ise hakem muayenesi süreci uygulanıyor.
Kısaca: Geçici Erteleme ile Muafiyet Aynı Şey Değil
Geçici bir sağlık sorunu varsa askerlik Ertesi Yıla Bırakma veya Sevk Geciktirmesi kararıyla ertelenebilir.
Kilo durumu da gerekli şartlar oluştuğunda bu kapsama girebilir. Süre sonunda yeniden muayene yapılır ve sağlık durumu tekrar değerlendirilir.
Kalıcı ve mevzuat açısından askerlik hizmetine engel kabul edilen sağlık sorunlarında ise yetkili sağlık kurulu “Askerliğe Elverişli Değildir” kararı verebilir.
En önemli ayrım şu:
Erteleme yeniden muayene demektir; muafiyet ise kesinleşen sağlık kurulu kararıyla askerlik yükümlülüğünün sağlık yönünden sonuçlanmasıdır.