Askerliğe teslim olduktan sonraki ilk günlerde yalnızca kayıt, malzeme ve yerleşme işlemleri yapılmıyor. Sağlıkla ilgili işlemler de ilk programın parçalarından biri olabiliyor.
Bunlardan biri aşı uygulaması.
Özellikle çok sayıda yükümlünün aynı dönemde birliğe katıldığı eğitim merkezlerinde işlemler toplu bir düzen içerisinde yürütülebiliyor. Sıraya giriliyor, aşı işlemi tamamlanıyor ve ardından sıradaki kişi aynı noktaya geçiyor.
Bu nedenle ilk kez karşılaşanlar açısından süreç beklenenden çok daha hızlı ve sistemli ilerleyebiliyor.
Askerde Aşı Yapılıyor mu?
Askerî ortamda aşılama uygulamalarının bulunmasının sağlık açısından belirli bir gerekçesi var.
Sağlık Bakanlığı; askerlerin görev şartları, toplu yaşam alanları ve saha koşulları nedeniyle bazı enfeksiyon ve salgın hastalıklar açısından genel nüfusa kıyasla daha yüksek risk altında bulunabildiğini belirtiyor. Asker aşılamaları da bu nedenle risk grubu aşılamaları içerisinde değerlendiriliyor.
Ancak askerlik sırasında hangi aşının, hangi zamanda ve kaç doz uygulanacağına ilişkin tek tip bir “ilk gün aşı listesi” kamuya açık güncel resmî bilgilendirmede yer almıyor.
Bu nedenle belirli bir aşı adını veya sayısını bütün birlikler için geçerliymiş gibi söylemek doğru olmaz.
Aşı İşlemleri Nasıl İlerleyebiliyor?
İlk günlerde aşı işlemi için toplu şekilde ilgili alana götürülme uygulamasıyla karşılaşılabiliyor.
Genel düzen şu şekilde ilerleyebilir:
Yükümlüler aşı işleminin yapılacağı bölüme götürülür.
Belirlenen sıraya girilir.
Sırası gelen kişi uygulama noktasına geçer.
Aşının yapılacağı bölge hazırlanır.
Aşı uygulaması tamamlanır.
Hemen ardından sıradaki yükümlü işleme alınır.
Grup işlemler tamamlandıktan sonra yeniden bölüğüne yönlendirilir.
Çok sayıda kişinin aynı işlemi yaptırması gerektiği için sistem bireysel hastane randevusundan farklı hissedebilir.
Bir kişi işlemini tamamladığında arkasındaki kişinin hemen ilerlediği seri bir düzen oluşabilir.
Üst Kıyafetin Çıkarılması İstenebilir mi?
Aşının uygulanacağı bölgeye rahat ulaşılabilmesi için bazı durumlarda üst kıyafetin çıkarılması veya kol ve omuz bölgesinin uygun biçimde açılması istenebilir.
Bu nedenle toplu aşılama sırasında bir grup sırada beklerken diğer grup uygulama için hazırlanabilir.
Uygulamanın tam biçimi;
sağlık personelinin yönlendirmesine,
yapılan aşının uygulama bölgesine,
birliğin fiziksel imkânlarına
göre değişebilir.
Burada esas olan sağlık personelinin verdiği talimatlara uymaktır.
İşlemlerin Hızlı İlerlemesi Şaşırtabilir
İlk gün askerlik ortamında dikkat çeken konulardan biri, birçok işlemin toplu ve seri biçimde yapılması.
Aşı uygulaması da buna örnek olabilir.
Normal hayatta bir sağlık kuruluşunda;
kayıt,
bekleme,
muayene,
uygulama
gibi aşamaların daha bireysel ilerlemesine alışılmış olabilir.
Askerî eğitim merkezinde ise aynı dönemde çok sayıda yükümlü bulunduğundan, işlemler sıraya dayalı ve daha hızlı bir düzende yürütülebilir.
Sıra geldiğinde işlem tamamlanır ve hemen bir sonraki kişi devam eder.
Aşı İşlemleri İlk Günün Sadece Bir Parçası
İlk günlerde aşı işlemi çoğu zaman tek başına uzun bir faaliyet gibi hissedilmeyebilir.
Çünkü aynı dönemde;
kayıt ve kabul,
bölüklerin belirlenmesi,
kişisel malzemelerin düzenlenmesi,
askerî malzemelerin teslim alınması,
koğuşa yerleşme,
ilk bilgilendirmeler
gibi birçok işlem de gerçekleştirilebilir.
Bu nedenle aşı işlemi tamamlandıktan sonra grup yeniden bölüğüne götürülerek günlük programa devam edebilir.
İlk birkaç günün yorucu hissedilmesinin nedenlerinden biri de çok sayıda yeni işlemin kısa süre içerisinde arka arkaya yapılmasıdır.
Her Birlikte Aynı Gün Aşı Yapılır mı?
Bunu bütün birlikler için aynı şekilde genellemek doğru olmaz.
Birliğe teslim olunan gün, yükümlü sayısı, sağlık personelinin programı ve eğitim merkezinin işleyişi gibi nedenlerle sağlık işlemlerinin zamanı farklılaşabilir.
Bazı kişiler ilk günlerde toplu aşı uygulamasıyla karşılaşırken başka bir birlik veya dönemde işlemin program içindeki yeri farklı olabilir.
Bu nedenle:
“Askere teslim olunan herkes kesin olarak kapıdan girdikten hemen sonra aşı olur.”
şeklinde sabit bir kuraldan söz etmek doğru değildir.
Sağlık Bakanlığının güncel açıklamasında ise askerlerin toplu yaşam ve saha koşulları nedeniyle risk grubu aşılama yaklaşımının bulunduğu açıkça belirtiliyor.
Hangi Aşıların Yapıldığı Neden Genellenmemeli?
Askerlik deneyimleri aktarılırken özellikle bu konuda dikkatli olmak gerekiyor.
Bir dönemde veya birlikte uygulanan aşıların;
başka bir yılda,
başka bir birlikte,
farklı sağlık geçmişine sahip bir kişide
aynı olacağını varsaymak doğru değil.
Aşılama programları sağlık politikalarına ve tıbbi değerlendirmelere göre değişebildiği için belirli aşı adlarını yalnızca kişisel hatırlamaya dayanarak “askerde herkese yapılan aşılar” şeklinde sunmamak gerekir.
Sağlık Bakanlığı asker aşılamalarını risk grubu kapsamında değerlendiriyor ancak kamuya açık sayfada bütün askerler için değişmez bir ilk gün aşı kombinasyonu yayımlamıyor.
İlk Gün Açısından Nasıl Bir Deneyim?
İlk kez askerî birliğe giren biri açısından aşı işleminin kendisinden çok işlemlerin toplu yürütülme biçimi dikkat çekebilir.
Sıraya giriliyor.
Sıra hızlı ilerliyor.
Sağlık işlemi yapılıyor.
Arkadaki kişi geliyor.
Grup tamamlandığında yeniden bölüğe dönülüyor.
Askerliğin ilk günlerinde daha sonra birçok kez karşılaşılacak olan “toplu hareket etme” düzeninin erken örneklerinden biri bu süreç olabiliyor.
Kısaca
Askerliğin ilk günlerinde sağlık işlemleri kapsamında aşı uygulamasıyla karşılaşılabiliyor.
Uygulama çok sayıda yükümlünün bulunduğu eğitim merkezlerinde sıra ve toplu hareket düzeniyle oldukça hızlı ilerleyebilir.
Aşının yapılacağı bölgeye erişim için üst kıyafetin uygun şekilde açılması istenebilir; işlem tamamlandıktan sonra grup tekrar bölüğüne götürülebilir.
Sağlık Bakanlığı askerleri toplu yaşam ve saha koşulları nedeniyle risk grubu aşılamaları kapsamında değerlendiriyor.
Ancak hangi aşıların yapılacağı, uygulamanın hangi gün gerçekleşeceği ve işlem sırasının bütün birliklerde aynı olduğu şeklinde bir genelleme yapılmamalı.