Askerlik yoklamasının önemli aşamalarından biri sağlık muayenesidir.
Yoklama kapsamında kişinin sağlık durumu tespit edilir ve askerlik hizmetine elverişliliği değerlendirilir. Sağlık muayeneleri, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliğindeki esaslara göre yürütülür.
Yurt içinde süreç normal olarak kayıtlı aile hekimi üzerinden başlar.
Askerlik Sağlık Muayenesinde İlk Olarak Ne Yapılır?
Muayeneden önce yükümlünün sağlık durumu hakkında beyanı alınır.
Daha önce teşhis edilmiş bir hastalık, devam eden tedavi veya sağlık durumunu gösteren rapor varsa bunların muayene sırasında hekime sunulması gerekir.
Aile hekimi, kişinin beyan ettiği rahatsızlıkları da dikkate alarak fiziki muayeneyi gerçekleştirir ve sonucu askerlik yoklaması sağlık muayene belgesine işler.
Bu nedenle daha önce bilinen önemli bir sağlık sorununun muayene sırasında bildirilmesi ve varsa raporunun götürülmesi önemlidir.
Fiziki Muayenede Nelere Bakılır?
Askerlik sağlık muayenesinde temel olarak kişinin genel sağlık ve fiziksel durumu değerlendirilir.
Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde askerlik değerlendirmesinde kullanılmak üzere boy ve ağırlık sınırlarını içeren tablolar da bulunur.
Bunun yanında kişinin beyanı veya muayene bulgularına göre;
görme ile ilgili sorunlar,
işitme sorunları,
kas ve iskelet sistemi rahatsızlıkları,
geçirilmiş ameliyat veya yaralanmalar,
kronik hastalıklar,
kalp ve dolaşım sistemi sorunları,
solunum sistemi rahatsızlıkları,
nörolojik veya ruhsal sağlık sorunları
gibi askerlik yapmaya etkisi bulunabilecek sağlık durumları ilgili Sağlık Yeteneği Yönetmeliği kapsamında değerlendirilebilir.
Burada önemli nokta şu:
Herkese aynı hastalık testlerinin yapıldığı standart bir tarama paketi uygulanmaz.
Değerlendirme kişinin beyanı, mevcut sağlık belgeleri ve fiziki muayenedeki bulgular üzerinden ilerler.
Askerlik Muayenesinde Boy ve Kiloya Bakılır mı?
Evet, fiziksel değerlendirmede boy ve ağırlık önemli kriterlerden biridir.
TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinin eklerinde 17 yaş ve üzerindeki kişiler için boy ve ağırlık sınırlarına ilişkin tablo bulunuyor.
Ancak yalnızca:
“Şu kilonun üzerindeysen kesin askerlik yapamazsın.”
şeklinde tek bir kilogram sınırı yoktur.
Değerlendirme boy ile ağırlığın birlikte ele alındığı yönetmelik hükümlerine göre yapılır. Gerektiğinde yükümlü ileri değerlendirme için yetkili sağlık kuruluşuna sevk edilebilir.
Kan Tahlili veya Röntgen Herkese Yapılıyor mu?
Hayır.
Bu konuda sık karşılaşılan yanlış bilgilerden biri, askerlik muayenesinde herkese otomatik olarak kan, idrar, röntgen veya kapsamlı görüntüleme testleri yapıldığı düşüncesidir.
MSB'nin güncel açıklamasına göre yükümlü tarafından bildirilmeyen ve fiziki muayene sırasında belirti veya bulgusu görülmeyen hastalıkları araştırmak amacıyla rutin laboratuvar veya görüntüleme tetkiki yapılması gerekmiyor.
Ancak kişinin sağlık beyanı veya muayene bulguları ileri inceleme gerektiriyorsa hastaneye sevk edilerek gerekli tetkikler yapılabilir.
Gözlük Kullanmak veya Kronik Hastalık Bildirmek Ne Anlama Gelir?
Bir rahatsızlığın bulunması tek başına:
“Askerliğe elverişli değildir.”
kararı verileceği anlamına gelmez.
Sağlık durumları, Sağlık Yeteneği Yönetmeliğindeki Hastalıklar Listesine göre derecesi ve askerlik hizmetine etkisi dikkate alınarak değerlendirilir.
Bu nedenle örneğin göz problemi, ortopedik rahatsızlık veya kronik bir hastalık varsa en doğru yaklaşım, mevcut sağlık raporlarının ve tetkiklerin muayene sırasında hekime sunulmasıdır.
Aile Hekimi Hastaneye Sevk Edebilir mi?
Evet.
Aile hekimi;
kişinin beyan ettiği hastalık nedeniyle,
fiziki muayenede bir bulgu tespit edilmesi durumunda,
sağlık konusunda kesin karar veremediğinde
yükümlüyü Sağlık Bakanlığınca belirlenen TSK sağlık kurulu raporu vermeye yetkili sağlık kuruluşuna sevk edebilir.
Yetkili sağlık kuruluşunda ilgili branş muayeneleri ve gerektiğinde ileri tetkikler gerçekleştirilir.
Aile Hekimi “Askerliğe Elverişli Değildir” Raporu Verebilir mi?
Hayır.
MSB'nin güncel açıklamasına göre aile hekimi doğrudan “Askerliğe Elverişli Değildir” kararlı sağlık raporu düzenleyemez.
Aile hekimi;
Askerliğe Elverişlidir kararı verebilir veya
kişinin yetkili sağlık kuruluşuna sevk edilmesine karar verebilir.
“Askerliğe Elverişli Değildir” kararı, yetkili sağlık kuruluşunun sağlık kurulu tarafından düzenlenir ve ilgili onay süreci sonrasında kesinleşir.
Askerlik Sağlık Muayenesinin Sonucunda Hangi Kararlar Çıkabilir?
Yoklama sonucunda sağlık durumuna göre üç temel durum ortaya çıkabilir:
Askerliğe Elverişli
Geçici rahatsızlığı bulunan
Askerliğe Elverişli Değil
Geçici bir rahatsızlık bulunması hâlinde Ertesi Yıla Bırakma kararı verilebilir. Sevk aşamasında ortaya çıkan geçici sağlık durumlarında ise Sevk Geciktirmesi uygulanabilir.
Kesin karar, hastalığın Sağlık Yeteneği Yönetmeliğindeki karşılığına göre verilir.
Muayeneye Giderken Sağlık Raporları Götürülmeli mi?
Evet.
MSB, sağlık durumuyla ilgili raporu bulunan kişilerin muayeneye mevcut raporlarıyla birlikte başvurmasını istiyor.
Özellikle;
hastane sağlık kurulu raporları,
kronik hastalık raporları,
geçmiş ameliyatlara ilişkin belgeler,
uzman hekim raporları,
düzenli takip edilen ciddi rahatsızlıklara ilişkin belgeler
değerlendirme açısından önemli olabilir.
Ama her eski tetkiki götürmek zorunlu olduğu anlamına gelmez. Esas olan askerlik değerlendirmesini etkileyebilecek mevcut sağlık durumunun doğru biçimde bildirilmesidir.
Sağlık Sorununu Beyan Etmemek Doğru mu?
Hayır.
Yoklama öncesinde kişinin sağlık durumuna ilişkin beyanı alınmasının nedeni de budur.
Ayrıca MSB açıkça, beyan edilmeyen veya fiziki muayenede bulgu vermeyen hastalıkların ortaya çıkarılması amacıyla herkese ileri tarama yapılmasının gerekmediğini belirtiyor.
Dolayısıyla mevcut ve bilinen bir sağlık sorununun muayene sırasında açık biçimde bildirilmesi önemlidir.
Sağlık Kararına İtiraz Edilebilir mi?
Evet.
Kesinleşmiş askerlik sağlık raporlarına tebliğ veya teslim tarihinden itibaren 30 gün içerisinde itiraz edilebilir.
İtiraz başvurusu askerlik şubesine yapılabilir. Aile hekimi veya tek hekim tarafından verilen kararlarda doğrudan muayeneyi yapan hekime de itiraz edilebiliyor.
Kısaca
Askerlik sağlık muayenesi yalnızca birkaç basit ölçümden oluşmuyor; ancak herkese kapsamlı hastane taraması da yapılmıyor.
Temel süreç:
sağlık beyanı → mevcut raporların incelenmesi → fiziki muayene → gerekiyorsa hastaneye sevk
şeklinde ilerliyor.
Boy ve ağırlık gibi fiziksel kriterler Sağlık Yeteneği Yönetmeliğindeki esaslara göre değerlendiriliyor. Bir hastalık veya şüpheli bulgu varsa ileri inceleme yapılabiliyor.
Ancak belirti veya beyan bulunmadığı durumda herkese rutin olarak kan tahlili, röntgen veya görüntüleme testi yapılması gerekmiyor.