Yedek Subaylıkta Hangi Bölümler Daha Avantajlı? Resmî Kriterler Ne Diyor?

Yedek subay olmak isteyen lisans mezunlarının en çok merak ettiği konulardan biri mezun olunan bölümün seçim ihtimalini etkileyip etkilemediği.

Mühendislik, sağlık, öğretmenlik veya spor bilimleri gibi bazı alanların daha avantajlı olduğu sıkça konuşuluyor. Bunun temelinde de eğitim ve kıta dönemlerinde belirli meslek gruplarından yedek subaylarla daha sık karşılaşılması bulunuyor.

Ancak burada önemli bir ayrım var:

Bir lisans bölümünün yedek subaylığı garanti ettiğini veya o bölüm için sabit bir seçilme oranı bulunduğunu söylemek mümkün değil. Resmî sistemde öncelik Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyaçlarına uygun nitelikte personelin seçilmesidir.

MSB’nin güncel seçim esaslarında dört yıl veya daha uzun süreli yükseköğretim mezunları yedek subay aday adayı olabiliyor. Bunların içerisinden TSK’nın ihtiyaç duyduğu sayı kadar kişi yedek subay adayı olarak ayrılıyor.

Yedek Subay Seçiminde Üniversite Bölümü Etkili mi?

Etkili olabilecek unsurlardan biri, ancak tek başına belirleyici değil.

Resmî seçim sisteminde adayların;

• meslek bilgisi,

• tahsil durumu,

• akademisyenlik durumu,

• sağlık durumu,

• yaşı,

• yabancı dil notu,

• lisans bitirme notu,

• fiziksel özellikleri,

• günün gelişen şartları,

• Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyaçları

birlikte değerlendiriliyor. Bakanlık tarafından belirlenen diğer kriterler de sisteme dahil edilerek seçim puanı oluşturuluyor.

Dolayısıyla mezun olunan bölümün etkisi daha çok adayın mesleki niteliğinin o sınıflandırma dönemindeki TSK ihtiyacıyla ne kadar örtüştüğü üzerinden anlam kazanıyor.

TSK İhtiyacı Neden En Önemli Değişken?

Yedek subay sınıflandırmasının temelinde dönemsel personel ihtiyacı bulunuyor.

MSB, yedek subay adaylarının TSK’nın ihtiyaç duyduğu sınıf ve branşlar için, o sınıflandırma döneminde sevke tabi aday adayları arasından seçildiğini açıkça belirtiyor.

Bu nedenle aynı üniversite bölümünün iki farklı celp dönemindeki durumu aynı olmayabilir.

Örneğin belirli bir dönemde;

1. teknik personel ihtiyacının yükselmesi,

2. sağlık alanındaki ihtiyacın artması,

3. belirli öğretmenlik veya uzmanlık alanlarına ihtiyaç duyulması

ilgili meslek gruplarının değerlendirmedeki konumunu değiştirebilir.

Bu, “mühendis mutlaka yedek subay olur” anlamına gelmez. Doğru okuma, mesleğin TSK’nın dönemsel ihtiyacıyla örtüşmesinin aday açısından olumlu bir sinyal oluşturabileceğidir.

Uygulamada Daha Sık Karşılaşıldığı Aktarılan Bölümler

Eğitim ve kıta ortamındaki gözlemlerde çok farklı lisans mezuniyetlerine sahip yedek subaylarla karşılaşılabiliyor.

Aktarımlarda öne çıkan bölümler arasında şunlar bulunuyor:

Bu tablo resmî seçilme sıralaması değildir. Daha çok askerlik sürecinde karşılaşılan mezuniyet profillerini düzenli biçimde göstermektedir.

Mühendislik Bölümleri Neden Öne Çıkabiliyor?

Makine, inşaat, bilgisayar ve elektrik-elektronik gibi mühendislik alanları saha gözlemlerinde sık karşılaşılan gruplardan.

Bunun olası açıklaması, teknik eğitimin farklı askerî sınıf ve görevlerde kullanılabilecek bir mesleki yeterlilik oluşturmasıdır.

Fakat yalnızca mühendislik diplomasına bakılarak sonuç tahmini yapılamaz. Çünkü resmî sistem aynı zamanda mezuniyet notundan yaşa, yabancı dilden fiziksel özelliklere kadar birden fazla kriteri birlikte değerlendiriyor.

Sağlık Bölümlerinde Durum Nasıl?

Sağlık alanları da dikkat çeken gruplardan biri.

Özellikle;

• hemşirelik,

• fizyoterapi,

• eczacılık,

• diş hekimliği

mezunlarının yedek subay olarak görülebildiğine ilişkin örnekler bulunuyor.

Hemşirelik mezunlarıyla eğitim sürecinde karşılaşılması ve diş hekimliği mezunu bir yükümlünün yedek subay olarak sınıflandırılması, sağlık mesleklerinin uygulamada karşılaşılabilen profiller arasında bulunduğunu gösteriyor.

Ancak bunlardan hareketle sağlık mezunlarının tamamının yüksek seçilme ihtimaline sahip olduğu sonucu çıkarılamaz.

Öğretmenlik, Fen ve Matematik Bölümleri

Öğretmenlik ve eğitim alanları da saha gözlemlerinde belirgin bir grup oluşturuyor.

Tuzla’daki eğitim döneminde;

• farklı öğretmenlik bölümleri,

• fen alanları,

• matematik,

• Türkçe ve edebiyat,

• spor bilimleri

mezunlarıyla karşılaşıldığı aktarılıyor.

Bu örnekler, yedek subay havuzunun yalnızca mühendislik veya sağlık mezunlarından oluşmadığını gösteriyor.

Özellikle öğretmenlik/eğitim alanlarının da dönemsel ihtiyaç kapsamında değerlendirmeye girebilecek mesleki profiller arasında düşünülmesi daha doğru.

Psikoloji ve Sosyal Bilimler Mezunları da Seçilebiliyor mu?

Evet.

Psikoloji mezunu bir yedek subayla kıta görevinde karşılaşılması bunun uygulamadaki örneklerinden biri.

Aynı şekilde hukuk, iktisat, maliye, kamu yönetimi, uluslararası ilişkiler ve tarih gibi sosyal bilim alanlarından mezun kişilerin de yedek subay olabilmesi mümkün.

Burada tekrar belirleyici nokta, bölümün isminin tek başına ne kadar “iyi” olduğu değil, adayın toplam değerlendirme puanı ve o dönem ihtiyaç duyulan nitelikler.

Hangi Alanlarda Daha Fazla Sinyal Var?

Saha gözlemlerini yalnızca bir eğilim sinyali olarak ele aldığımızda dört grup daha görünür hale geliyor:

• Mühendislik ve teknik alanlar

• Sağlık bölümleri

• Öğretmenlik ve eğitim alanları

• Beden eğitimi ve spor bilimleri

Bu gruplardan yedek subaylarla daha sık karşılaşılmış olması dikkate değer olsa da buradan bölüm bazında yüzdelik seçilme olasılığı çıkarmak doğru olmaz.

MSB’nin kamuya açık seçim sistemi bölüm bölüm başarı oranı açıklamak yerine, TSK ihtiyacı ve çok kriterli puanlama sistemini esas alıyor.

Kısaca: Bölüm Yedek Subaylıkta Avantaj Sağlıyor mu?

Mezun olunan bölüm önem taşıyabilir fakat tek başına yedek subaylık sonucunu belirlemez.

Resmî sistemde meslek bilgisi ve tahsil değerlendirme kriterleri arasında yer aldığı için, TSK’nın belirli bir dönemde ihtiyaç duyduğu mesleklerden mezun olmak olumlu bir sinyal oluşturabilir.

Uygulamadaki gözlemlerde özellikle mühendislik, sağlık, öğretmenlik/eğitim ve spor bilimleri mezunları dikkat çekiyor.

Ancak doğru denklem:

Bölüm + adayın diğer nitelikleri + sınıflandırma dönemindeki TSK ihtiyacı = seçim değerlendirmesi

şeklinde düşünülmeli.

“Şu bölüm kesin çıkar” veya “bu bölümden yedek subay olunmaz” şeklindeki kesin ifadeler resmî seçim sistemini doğru yansıtmaz.