Yedek subaylık deneyimini belirleyen değişkenler yalnızca görev yeri, şehir veya yapılan işten ibaret değildir.
Bazen aynı birlikteki en önemli değişkenlerden biri doğrudan birlikte çalıştığınız insanlar olabilir.
İyi anlaştığınız asteğmen arkadaşlarınız, size güvenen bir komutan veya sağlıklı bir çalışma ortamı askerlik dönemini oldukça düzenli hâle getirebilir.
Tam tersine sürekli çatışma yaşanan bir ekip veya çalışma biçiminize güvenmeyen bir amir, aynı görevi çok daha yorucu hâle getirebilir.
Bu nedenle iki yedek subay aynı şehirde, hatta benzer görevlerde bulunmasına rağmen tamamen farklı askerlik deneyimleri yaşayabilir.
Birlikte Çalışacağınız İnsanlar Neden Bu Kadar Önemli?
Askerlik yalnızca verilen görevi yerine getirmekten oluşmaz.
Kişi aylar boyunca;
komutanlarıyla,
diğer rütbeli personelle,
asteğmen arkadaşlarıyla,
astlarıyla,
farklı görevlerdeki personelle
sürekli iletişim içerisindedir.
Dolayısıyla günlük çalışma ortamının niteliğini yalnızca iş yükü değil, bu insanlar arasındaki ilişkinin nasıl yürüdüğü de belirler.
Birlik içerisinde karşılıklı güven ve görev sınırlarının net olması, aynı iş yükünün daha düzenli hissedilmesini sağlayabilir.
Sürekli gerilim bulunan bir ortamda ise basit işler bile daha yorucu hâle gelebilir.
İyi Bir Komutan Yedek Subaylık Deneyimini Nasıl Değiştirebilir?
Bazı yedek subaylık deneyimlerinde iyi komutan ilişkisi şu özelliklerle anlatılıyor:
yapılan işe güvenilmesi,
görevin nasıl yürütüleceğinin belli ölçüde personele bırakılması,
gerekli olduğunda yönlendirme yapılması,
gereksiz müdahaleden kaçınılması,
karşılıklı saygının korunması.
Özellikle belirli bir uzmanlık veya insan ilişkileri gerektiren görevlerde, personelin sürekli kontrol altında tutulmak yerine sorumluluk alanının açık biçimde belirlenmesi daha verimli bir çalışma düzeni yaratabilir.
Ancak burada önemli bir ayrım var.
İyi komutan = hiç denetim yapmayan komutan değildir.
211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu'nun 15'inci maddesi, amirin verilen görevlerin zamanında ve tam olarak yapılıp yapılmadığını takip etmesini ve yapılmasını sağlamasını görev olarak düzenliyor. Aynı Kanunun 17'nci maddesinde ise amirin maiyetinde güven oluşturması, personeline karşı tarafsızlık ve hakkaniyeti koruması esas alınıyor.
Dolayısıyla sağlıklı ilişki, denetimin tamamen ortadan kalkması değil; görev sorumluluğu ile güven arasında doğru dengenin kurulmasıdır.
Aşırı Kontrolcü Bir Komutan Neden Zorlayıcı Olabilir?
Denetim askerî yapının doğal bir parçasıdır.
Ancak personelin yaptığı her küçük işe sürekli müdahale edilmesi, inisiyatif alanının gereğinden fazla daraltılması veya uzmanlık gerektiren işlerde personele hiç güvenilmemesi çalışma deneyimini zorlaştırabilir.
Böyle bir ortamda kişi;
sürekli onay beklemek,
aynı işi tekrar tekrar açıklamak,
küçük kararları bile üst makama taşımak,
kendi görev alanında yeterince sorumluluk alamamak
zorunda kaldığını hissedebilir.
Bununla birlikte her yoğun denetim de otomatik olarak “kötü komutanlık” anlamına gelmez.
Görevin hassasiyeti, personelin deneyimi, güvenlik gerekleri veya yapılan işin sonuçları daha sık kontrol gerektirebilir.
Bu yüzden kişisel deneyim ile görev gereğinin birbirinden ayrılması önemlidir.
Komutanın Göreve Karışmaması ile Denetim Yapmaması Aynı Şey mi?
Hayır.
Bu ayrım özellikle önemli.
Askerlik deneyimlerinde:
“Komutanım işime karışmıyordu.”
denildiğinde çoğu zaman kastedilen şey, komutanın personelin her adımını mikroyönetmemesi ve görev düzgün yürüdüğü sürece çalışma alanı bırakmasıdır.
Bu, amirin görev ve denetim yetkisinin ortadan kalktığı anlamına gelmez.
İç Hizmet Kanunu, amirin verilen görevlerin yerine getirilmesini takip etmesini açık biçimde düzenliyor. Aynı zamanda hizmetle ilgisi olmayan emirler verilmesini de yasaklıyor.
Dolayısıyla daha doğru ifade:
İyi bir çalışma ilişkisinde komutan görevini denetler; fakat iş düzgün yürüdüğü sürece personele belirli bir mesleki hareket alanı bırakabilir.
Profesyonel Davranmak İlişkiyi Nasıl Etkiler?
Komutanla ilişkinin tamamı tek taraflı değildir.
Yedek subayın kendi yaklaşımı da çalışma ortamını etkileyebilir.
Bazı deneyimlerde ilk günden itibaren;
görevi ciddiye almak,
verilen işi zamanında yapmak,
gerektiğinde bilgi vermek,
sorunları büyümeden iletmek,
iletişimde askerî usule dikkat etmek,
kişisel meselelerle görev ilişkisini birbirinden ayırmak
komutanın personele duyduğu güveni artırabiliyor.
Görevler düzenli biçimde yerine getirildikçe amirin sürekli müdahale ihtiyacı hissetmemesi de mümkün olabilir.
Bu nedenle karşılıklı güven çoğu zaman yalnızca karakter uyumundan değil, zaman içinde oluşan çalışma düzeninden kaynaklanır.
Emirleri Doğru Uygulamak Neden Temel Bir Unsur?
Askerî çalışma ortamını sivil iş hayatından ayıran önemli noktalardan biri emir-komuta ilişkisidir.
211 sayılı İç Hizmet Kanunu'nun 14'üncü maddesi astın verilen görevi ve aldığı emri zamanında yerine getirmesini düzenliyor. Kanunun 19'uncu maddesinde de askerî amirler tarafından verilen emirlerin yerine getirilmesi temel kural olarak yer alıyor.
Dolayısıyla profesyonel ilişki:
“Komutan bana karışmıyor, istediğimi yapıyorum.”
anlamına gelmez.
Daha doğru çerçeve:
“Görevimi ve verilen emirleri düzgün yerine getiriyorum; görev alanım içinde nasıl çalıştığım konusunda da karşılıklı güven oluşuyor.”
şeklindedir.
Bu ayrım, yedek subaylık deneyimini anlatırken önemlidir.
Diğer Rütbeli Personelle Anlaşamamak Deneyimi Nasıl Değiştirir?
Birlikte yalnızca doğrudan bağlı olunan komutan bulunmaz.
Yedek subay;
farklı subaylarla,
astsubaylarla,
diğer asteğmenlerle,
erbaş ve erlerle
aynı çalışma ortamını paylaşabilir.
Bu kişilerden biriyle sürekli anlaşmazlık yaşanması günlük iş akışını etkileyebilir.
Bazen problem görev paylaşımından, bazen iletişim tarzından, bazen de kişisel beklentilerin uyuşmamasından kaynaklanabilir.
Bu nedenle:
“Komutanım iyiydi, askerlik mutlaka iyi geçer.”
sonucu da otomatik değildir.
Çalışma ortamının bütünü önemlidir.
İyi Asteğmen Arkadaşları Neden Önemli?
Aynı dönemde görev yapan diğer yedek subaylar da askerlik deneyiminin önemli parçalarından biri olabilir.
Benzer süreçlerden geçen kişiler;
günlük sorunları paylaşabilir,
görev konusunda birbirine yardımcı olabilir,
yeni bir şehre birlikte uyum sağlayabilir,
askerî düzeni öğrenirken birbirine destek olabilir.
Özellikle kişinin ailesinden ve mevcut sosyal çevresinden uzakta olduğu görev yerlerinde bu ilişkilerin önemi daha da artabilir.
Ancak her grubun aynı yakınlığı kuracağı söylenemez.
Bu da yedek subaylığın önceden tahmin edilmesi zor insan faktörlerinden biridir.
Güven Kazanmak Komutanın Müdahalesini Azaltabilir mi?
Bazı çalışma ilişkilerinde evet.
Bir personelin;
“Bu görev verildiğinde takip etmeme gerek kalmadan tamamlar.”
şeklinde bir güven oluşturması, günlük çalışma biçimini değiştirebilir.
Bu güven genellikle tek bir günde oluşmaz.
Görevlerin;
zamanında,
doğru,
düzenli,
gerektiğinde raporlanarak
yerine getirilmesiyle zaman içerisinde gelişebilir.
Bunun sonucunda kişi kendi görev alanında daha rahat çalışabilir.
Fakat denetim sıklığının tamamen komutanın karakterinden kaynaklandığını söylemek de doğru değildir. Birliğin niteliği ve görevin hassasiyeti daha yakın takip gerektirebilir.
Yaklaşık Bir Yıl Sorunsuz Çalışmak Neye Bağlı Olabilir?
Bazı yedek subaylık deneyimlerinde komutanla ciddi problem yaşamadan uzun bir görev dönemi geçirmek mümkün.
Bunun arkasında genellikle tek bir neden bulunmaz.
Şunların birleşimi etkili olabilir:
**personelin görevini düzgün yapması
komutanın personele güvenmesi
görev sınırlarının anlaşılması
iletişimin profesyonel tutulması
kişisel çatışmaların görevin önüne geçirilmemesi**
Bu denklem sağlandığında askerlik hiyerarşisi içerisinde uzun süre düzenli bir çalışma ilişkisi kurulabilir.
Ancak başka bir birlikte aynı yaklaşımı sergileyen kişinin tamamen aynı sonucu yaşayacağının garantisi yoktur.
Çünkü karşı taraftaki insanlar ve çalışma ortamı değişir.
Aynı Birlikte Farklı İnsanlarla Farklı Deneyimler Yaşanabilir mi?
Evet.
Hatta yedek subaylıkta en büyük değişkenlerden biri tam olarak bu olabilir.
Aynı:
şehir,
bina,
çalışma saatleri,
görev türü
içerisinde iki kişinin deneyimini birbirinden ayıran unsur kimlerle çalıştıkları olabilir.
Bir personel kendisine güvenen ve iletişimi güçlü bir amirle çalışırken diğeri çok daha yoğun denetim altında görev yapabilir.
Bu nedenle askerlik deneyimlerini okurken:
“Bu birlikte askerlik çok rahat.”
veya
“Bu görev kesin kötü.”
gibi kesin sonuçlardan kaçınmak gerekir.
Çoğu zaman anlatılan şey, kişinin o dönemdeki görev kadrosu ve insan ilişkileridir.
İyi Bir Komutana Denk Gelmek Şans mı?
Belirli ölçüde evet.
Yedek subay adayı başvuru yaparken veya sınıflandırma sonucunu öğrenirken ileride doğrudan çalışacağı her personelin;
karakterini,
yönetim biçimini,
iletişim tarzını,
çalışma alışkanlıklarını
önceden bilemez.
Bu açıdan komutan ilişkisi, görev yeri kurasına benzer biçimde önceden tam kontrol edilemeyen bir değişkendir.
Ancak kişinin kontrol edebildiği taraf da vardır:
görevini profesyonel yapmak,
emir-komuta düzenine uymak,
iletişimde saygıyı korumak,
sorumluluk almak,
güvenilir olmaya çalışmak.
Bunlar iyi bir ilişkiyi garanti etmez ama sağlıklı çalışma zemininin oluşma ihtimalini artırabilir.
Kısaca
Yedek subaylığın nasıl geçeceğini belirleyen en güçlü faktörlerden biri birlikte çalışılan insanlar olabilir.
İyi bir komutan;
görevinizi yapmanıza alan bırakabilir, size güvenebilir ve gereksiz sürtüşmeyi azaltabilir.
Zor bir çalışma ilişkisi ise aynı görevin çok daha yorucu hissedilmesine neden olabilir.
Fakat askerî ortamda:
“iyi komutan = denetlemeyen komutan”
şeklinde bir denklem kurulamaz.
211 sayılı İç Hizmet Kanunu, amire verilen görevlerin yerine getirilmesini takip etme sorumluluğu verirken aynı zamanda maiyetine karşı güven, hakkaniyet ve hizmet sınırları içerisinde hareket etme yükümlülükleri de getiriyor.
Yedek subayın tarafında ise görevleri ve emirleri düzgün biçimde yerine getirmek temel sorumluluklardan biridir.
Dolayısıyla en sağlıklı çalışma ilişkisi:
disiplin + güven + görev bilinci + profesyonel iletişim
birlikte bulunduğunda ortaya çıkabilir.