Askerî eğitimin ilk aşamalarında doğrudan karmaşık eğitimlerden başlanmıyor.
Önce nasıl durulacağı, nasıl hareket edileceği ve verilen komutların grup hâlinde nasıl uygulanacağı öğretiliyor.
Bu nedenle ilk günlerde;
esas duruş,
rahat duruş,
dönüşler,
toplu hareket,
yanaşık düzen,
askerî selam
gibi temel konuların üzerinde yoğun biçimde durulabiliyor.
MSB, temel askerlik eğitimini yükümlülere askerlik hizmetine hazırlayıcı temel bilgi, beceri ve alışkanlıkların kazandırıldığı eğitim olarak tanımlıyor. Yanaşık düzen hareketlerinin güncel MSB personel eğitim ve seçim faaliyetlerinde de kullanılan resmî bir askerî eğitim kavramı olduğu görülüyor.
İlk Eğitimlerden Biri Esas Duruş
En temel konulardan biri esas duruş.
İlk bakışta yalnızca düzgün biçimde ayakta durmak gibi görünse de askerî eğitim açısından bundan daha fazlasını ifade ediyor.
Adayın;
vücut pozisyonu,
el ve kol durumu,
dikkati,
komuta verdiği tepki,
grup içerisindeki hizası
bir bütün olarak ele alınıyor.
Başlangıçta küçük ayrıntılar tekrar tekrar düzeltilebiliyor. Bir süre sonra ise verilen komut karşısında doğru pozisyona geçmek refleks hâline gelmeye başlıyor.
Rahat Duruş da Öğreniliyor
Esas duruşun hemen yanında öğrenilen temel hareketlerden biri de rahat duruş.
Buradaki “rahat” sözcüğü sivil hayattaki anlamıyla tamamen serbest davranmak anlamına gelmiyor.
Askerî düzen devam ederken kişinin verilen komuta uygun başka bir duruş pozisyonuna geçmesi söz konusu.
Bu nedenle:
esas duruş → rahat duruş → yeniden esas duruş
gibi geçişler ilk eğitimlerde sık sık tekrar edilebiliyor.
Yanaşık Düzen Eğitimi Nedir?
Yanaşık düzen eğitiminde asıl amaçlardan biri, grubun aynı komuta aynı anda ve belirli bir düzen içerisinde karşılık verebilmesini sağlamak.
Tek kişinin hareketi kadar bütün grubun uyumu da önemli.
Adaylar;
hizalanma,
dönüşler,
toplu hareket,
komuta zamanında tepki verme,
aynı ritimde hareket etme
gibi temel uygulamalar üzerinde çalışabiliyor.
MSB'nin güncel personel temin faaliyetlerinde de “Yanaşık Düzen Hareketleri” doğrudan uygulama sınavı başlıklarından biri olarak kullanılıyor. Bu da kavramın güncel askerî eğitim terminolojisinde yerini koruduğunu gösteriyor.
İlk Hafta Neden Bu Eğitimlere Ağırlık Verilebilir?
Askerî eğitimin ilerleyen safhalarında daha farklı eğitim konuları başlayabiliyor.
Fakat bunlardan önce adayın en temel askerî davranışlara alışması gerekiyor.
Örneğin grup aynı komuta farklı zamanlarda tepki veriyorsa sonraki toplu eğitimlerin düzenli yürütülmesi daha zor hâle gelir.
Bu nedenle ilk eğitim safhasında:
önce temel hareket → tekrar → grup uyumu → daha ileri eğitim
şeklinde bir ilerleme görülebilir.
Ancak “bütün TSK eğitim merkezlerinde ilk haftanın tamamı kesin olarak yanaşık düzen eğitimidir” şeklinde genel bir kural bulunmuyor.
Eğitim programının sırası; sınıfa, eğitim merkezine ve dönem planlamasına göre değişebilir.
Askerî Selam da En Temelden Öğretiliyor
İlk eğitimlerde yalnızca yürüyüş veya duruş değil, askerî selamın hangi durumlarda ve nasıl verileceği de öğrenilebiliyor.
Selam verme konusu askerî nezaketin yanı sıra rütbe, ortam ve görev düzeniyle bağlantılı.
TSK İç Hizmet Yönetmeliğinde askerlerin farklı ortamlarda selamlaşmasına ilişkin ayrıntılı hükümler bulunuyor. Örneğin kapalı ve ortak alanlarda başlık durumuna göre selam şeklinin değişebildiği düzenlenmiş durumda.
Bu nedenle eğitim sırasında yalnızca hareketin kendisi değil:
kime, nerede ve hangi durumda selam verileceği
de öğretiliyor.
“Kep Selamı” ve “Baş Selamı” Nasıl Değerlendirilmeli?
Günlük askerlik anlatımlarında kep selamı, el selamı veya baş selamı gibi ifadeler duyulabiliyor.
Ancak bunları ezberlenmiş tek bir hareket şeklinde düşünmemek gerekiyor.
Selam biçimi;
bulunulan ortam,
başlığın takılı olup olmaması,
karşılaşılan personelin durumu,
yürürlükteki askerî usul
gibi unsurlara göre değişebiliyor.
TSK İç Hizmet Yönetmeliğindeki selam hükümleri de ortam ve başlık durumuna göre farklı uygulamalar düzenliyor.
Bu yüzden askere gitmeden önce internetten görülen bir hareketi ezberlemek yerine eğitim merkezinde gösterilen güncel uygulamayı esas almak daha doğru.
Hareketler Neden Defalarca Tekrar Ediliyor?
İlk günlerde aynı komutun tekrar tekrar verilmesi monoton görünebilir.
Fakat amaç hareketin yalnızca teorik olarak bilinmesi değil, komut duyulduğunda doğru şekilde uygulanmasının alışkanlık hâline gelmesi.
MSB'nin temel askerlik tanımında da eğitimin yalnızca bilgi vermekle sınırlı olmadığı; yükümlüye askerlik hizmetine hazırlayıcı beceri ve alışkanlıklar kazandırmayı amaçladığı belirtiliyor.
Bu nedenle bir hareket:
bir kez gösterilebilir,
birkaç kez birlikte uygulanabilir,
hatalar düzeltilebilir,
ardından tekrar yapılabilir.
İlk günlerin tekrar ağırlıklı geçmesinin temel mantığı bu.
Eğitim Kitapçığı Verilebilir mi?
Bazı eğitim merkezlerinde adaylara eğitim konularını takip etmelerine yardımcı olacak kitapçık, not veya başka eğitim materyalleri verilebilir.
Bunlarda;
temel askerî bilgiler,
öğrenilecek konular,
hareketlerin açıklamaları,
eğitimle ilgili hatırlatmalar
yer alabilir.
Ancak kamuya açık güncel MSB kaynaklarında her yedek subay veya yedek astsubay adayına aynı isim ve içerikte bir kitapçığın mutlaka verileceği şeklinde genel bir uygulama ilan edilmiş değil.
Dolayısıyla bunu:
“Her birlikte kesin aynı eğitim kitabı dağıtılır.”
şeklinde sunmak doğru olmaz.
Eğitim merkezinde verilen resmî materyal varsa o materyal esas alınmalı.
İlk Günlerde Hata Yapmak Normal mi?
Temel hareketler ilk kez öğrenildiği için başlangıçta karıştırılabilir.
Bir aday dönüş yönünü yanlış yapabilir, başka biri komuta geç tepki verebilir veya grup aynı anda hareket edemeyebilir.
Bu nedenle ilk eğitimlerde sık sık:
gösterme → uygulama → düzeltme → tekrar
döngüsü görülebilir.
Bir süre sonra aynı hareketler düşünmeden uygulanmaya başlanıyor ve daha ileri eğitimlere geçmek kolaylaşıyor.
Yedek Subay Adayı Bu Eğitimlerde Rütbeli midir?
Hayır.
Bu aşamadaki kişi hâlâ yedek subay adayıdır; henüz asteğmenliğe naspedilmiş değildir.
Yedek astsubay adayı da eğitim aşamasında henüz astsubay astçavuş değildir. MSB, her iki statüyü de ilgili rütbeye nasıp gerçekleşinceye kadarki adaylık dönemi olarak tanımlıyor.
Dolayısıyla ilk hafta görsellerinde ve anlatımında adayların rütbesiz gösterilmesi gerekir.
Kısaca
Yedek subay ve yedek astsubay eğitimlerinin başlangıç safhasında en temel askerî hareketlerle karşılaşılabiliyor.
Esas duruş, rahat duruş, yanaşık düzen hareketleri ve selam verme kuralları bu temel eğitimin parçaları arasında.
Özellikle ilk günlerde eğitim:
öğrenme → tekrar → hata düzeltme → grup uyumu
üzerinden ilerleyebiliyor.
Ancak hangi konunun tam olarak hangi gün öğretileceği ve ilk haftanın ne kadarının yanaşık düzene ayrılacağı bütün eğitim merkezleri için değişmez bir genel takvim olarak değerlendirilmemeli.
En doğru uygulama, eğitim merkezinde görevli personel tarafından gösterilen güncel askerî usulü takip etmek.