Yedek subaylıkta görev yeri kurasının en çarpıcı tarafı, birkaç saniyelik bir sonucun askerlik döneminin geri kalanını tamamen farklı bir yöne çevirebilmesidir.
Askerlik deneyimlerinde bu an bazen oldukça basit anlatılır:
Kura çekilir, görev yeri okunur ve artık önünüzde yeni bir şehir vardır.
O şehir daha önce yaşadığınız, ziyaret ettiğiniz veya hatta haritadaki yerini bildiğiniz bir yer olmak zorunda değildir.
Bazı yedek subaylık deneyimlerinde kura sonucunda kişinin karşısına Ardahan'ın Çıldır ilçesi gibi hayatında daha önce hiç düşünmediği bir görev yeri çıkabiliyor.
İlk anda bunun dezavantaj olduğu düşünülebilir. Fakat sonradan aynı belirsizlik, kişinin askerlik boyunca yaşayacağı en farklı deneyimlerin de kaynağı hâline gelebilir.
İlk Yüzde 10'a Girememek Her Zaman Dezavantaj mı?
İlk bakışta eğitim dönemindeki başarı sıralamasının ilk yüzde 10'una girmek açık bir avantajdır.
Güncel Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliğinde, kura ile yapılan atamalarda ilgili sınıf veya branş grubunun başarı sırasındaki ilk yüzde 10'luk bölümünün kuradan muaf tutulabilmesi düzenleniyor. Kuradan muaf olanlar, derecelendirme sırasıyla kendi kura listelerinde bulunan uygun görev yerleri arasından seçim yapabiliyor. Grup mevcudu 15 kişiden azsa yalnızca birinci sıradaki aday bu imkândan yararlanıyor.
Bu önemli bir kontrol avantajıdır.
Ancak bu:
“Türkiye'de istediğiniz herhangi bir şehri seçebilirsiniz.”
anlamına gelmez.
Seçim, kişinin kendi sınıf veya branşı için hazırlanmış mevcut kura listesindeki görev yerleriyle sınırlıdır.
Dolayısıyla Ankara veya İstanbul gibi bir yer ancak ilgili adayın kura listesinde bulunuyorsa tercih konusu olabilir.
Tanıdık Bir Şehri Seçmek Her Zaman Daha İyi mi?
İnsanların bilinmeyenden çok tanıdığı seçeneğe yönelmesi doğal.
Görev yeri seçme hakkı bulunan bir kişi;
daha önce yaşadığı,
ailesine yakın olan,
sosyal hayatını bildiği,
ulaşımını tanıdığı,
büyükşehir imkânlarına alışık olduğu
bir yeri tercih etmek isteyebilir.
Fakat yedek subaylık deneyimlerinde bunun tersini sonradan değerli bulanlar da olabiliyor.
Tanımadığınız bir şehre atanmak;
farklı yaşam koşulları görmek,
daha önce karşılaşmadığınız insanlarla yaşamak,
küçük bir yerleşimde görev yapmak,
alışılmış sosyal çevreden çıkmak,
kendi başınıza yeni bir düzene uyum sağlamak
gibi deneyimler yaratabilir.
Bu nedenle kura sonucunun “iyi” veya “kötü” olması yalnızca şehir ismine bakılarak anlaşılamaz.
Kura Kâğıdında “Ardahan, Çıldır” Yazması Nasıl Bir Sürpriz Olabilir?
Bazı askerlik deneyimlerinde kura anı oldukça doğrudan yaşanıyor.
Kişi görev yerini çekiyor, sonucu ilgili personele veya komutana iletiyor ve birkaç saniye sonra daha önce hayat planında hiç bulunmayan bir yer ismi duyuyor:
“Ardahan, Çıldır.”
Ardahan'ı veya Çıldır'ı daha önce hiç bilmeyen biri için ilk tepki:
“Burası nerede?”
olabilir.
Bu, aslında yedek subaylık kurasının belirsizliğini çok iyi anlatan bir durum.
Çünkü sonuç yalnızca görev yapılacak yeri değil, kişinin önümüzdeki aylar boyunca yaşayacağı çevreyi de bir anda değiştirebilir.
Çıldır Nerede?
Çıldır, Ardahan'ın ilçelerinden biridir.
Ardahan Türkiye'nin kuzeydoğusunda yer alırken Çıldır ilçe merkezi yaklaşık 1.950 metre rakımda bulunuyor. İlçenin Gürcistan ve Ermenistan sınırlarıyla da coğrafi bağlantısı bulunuyor.
Dolayısıyla büyükşehir yaşamına alışmış bir kişi açısından Çıldır;
coğrafya,
iklim,
yerleşim ölçeği,
günlük yaşam,
sosyal çevre
bakımından oldukça farklı bir deneyim oluşturabilir.
Buradaki amaç Çıldır'ı otomatik olarak “zor görev yeri” şeklinde tanımlamak değildir.
Asıl fark, kişinin alıştığı yaşam biçimi ile karşılaşacağı yeni ortam arasındaki mesafedir.
Kura Anında Görev Yerini Bilmemek Normal mi?
Olabilir.
Türkiye'nin bütün ilçelerini veya askerî görev noktalarının bulunduğu yerleşimleri herkesin bilmesi beklenemez.
Özellikle daha önce ülkenin belirli bölgelerinde yaşamış biri, diğer bölgelerdeki küçük ilçelerin yerini hiç öğrenmemiş olabilir.
Askerlik deneyimlerinde kura sonrasında;
telefondan haritaya bakmak,
arkadaşına sormak,
ulaşım seçeneklerini araştırmak,
iklimi öğrenmek,
şehir hakkında bilgi toplamaya başlamak
çok doğal bir sonraki aşamadır.
Bir dakika önce yalnızca isim olan yer, kısa süre içinde önümüzdeki ayların yaşam alanına dönüşebilir.
Bilmediğiniz Bir Yere Atanmak Neden Daha Büyük Bir Deneyime Dönüşebilir?
Yedek subaylığın kişisel gelişim tarafı büyük ölçüde kişinin karşılaştığı ortamla ilişkilidir.
Tanıdığınız şehirde, alıştığınız sosyal çevreye yakın bir askerlik ile daha önce hiç bulunmadığınız küçük bir ilçede geçirilen hizmet aynı deneyimi oluşturmayabilir.
Bilinmeyen bir yere gitmek kişiyi;
kendi düzenini kurmaya,
yeni insanlarla iletişim geliştirmeye,
bulunduğu çevreyi öğrenmeye,
alışılmış konfor alanından çıkmaya,
günlük sorunları bağımsız çözmeye
zorlayabilir.
Bu durum herkes tarafından olumlu karşılanmayabilir.
Fakat bazı yedek subaylık deneyimlerinde tam da bu değişiklik, askerlik sonrasında “iyi ki farklı bir yere gitmişim” şeklinde hatırlanabiliyor.
Büyükşehirde Görev Yapmak Her Zaman Avantaj mı?
Hayır.
Büyükşehir görevi bazı kişiler açısından;
aileye yakınlık,
ulaşım kolaylığı,
sosyal imkânlar,
alışılmış yaşam düzeni
nedeniyle oldukça avantajlı olabilir.
Ancak başka bir kişi açısından büyükşehir;
daha fazla kişisel harcama,
daha yüksek sosyal yaşam maliyeti,
askerlik dışında alışılmış hayatın büyük ölçüde devam etmesi
gibi sonuçlar yaratabilir.
Bu nedenle askerlik deneyimlerinde küçük bir şehirde görev yapan bazı kişiler, daha az tüketim ve daha farklı günlük düzen nedeniyle maddi açıdan da daha fazla tasarruf edebildiklerini aktarabiliyor.
Fakat “küçük şehirde mutlaka para biriktirilir, büyükşehirde borca girilir” şeklinde genel bir kural yoktur.
Kişisel harcama alışkanlıkları, görev koşulları ve yaşam biçimi sonucu belirler.
Aynı Şehirde Kalmak Askerlik Deneyimini Daha Sıradan Hâle Getirebilir mi?
Bazı kişiler için olabilir.
İnsan askerlik yaptığı dönemde zaten bildiği;
çevreye,
yaşam biçimine,
ulaşım düzenine,
kültürel ortama
çok yakın kalırsa hayatındaki değişim daha sınırlı hissedilebilir.
Buna karşılık tamamen farklı bir coğrafyaya gitmek, askerlik dönemini sivil hayattan daha keskin şekilde ayırabilir.
Bu durum askerliği otomatik olarak daha “iyi” yapmaz.
Ancak deneyimin yoğunluğunu ve farklılığını artırabilir.
Sonradan bakıldığında kişinin askerlik dönemini değerli görmesinde yalnızca yaptığı görev değil, nerede yaşadığı ve hangi koşullara uyum sağladığı da etkili olabilir.
Kura Belirsizliği Dezavantajken Nasıl Avantaja Dönüşebilir?
Buradaki temel çelişki tam olarak budur.
Kura öncesinde:
Belirsizlik = risk
gibi görünür.
Kura sonrasında ise kişinin hiç planlamadığı bir ortamda önemli deneyimler yaşaması hâlinde:
Belirsizlik = beklenmedik fırsat
hâline gelebilir.
Fakat bunun yalnızca sonuç iyi olduğunda geriye dönük olarak söylenebileceğini unutmamak gerekir.
Her aday farklı koşullarla karşılaşabilir.
Dolayısıyla yedek subaylığı tercih ederken:
“Nasıl olsa kura bana iyi gelir.”
düşüncesiyle hareket edilmemeli.
Daha sağlıklı yaklaşım:
Görev yerini büyük ölçüde kontrol edemeyebileceğinizi bilerek bu belirsizliği kabul edip edemediğinizi değerlendirmektir.
Kura Çekmek Kontrol Kaybı Hissi Yaratabilir mi?
Evet.
Yedek subaylık kararının en farklı yönlerinden biri, modern hayatta insanların genellikle kendilerinin seçtiği pek çok şeyin burada bir anda dışarıdan belirlenebilmesidir.
Normal hayatta kişi;
yaşayacağı şehri,
başvuracağı işi,
çalışacağı şirketi,
kiralayacağı evi
büyük ölçüde kendisi seçmeye çalışır.
Kura sürecinde ise seçenekler sistem tarafından oluşturulur ve kuradan muaf olmayan adaylar için görev yerinin belirlenmesinde kura rol oynar. Güncel atama düzenlemesi de ilk atamalarda kura sistemini esas alıyor.
Bu kontrol kaybı bazı kişiler için yedek subaylığın en zorlayıcı taraflarından biri olabilir.
Çıldır Gibi Küçük Bir Görev Yeri Kariyerden Çok Hayat Deneyimi mi Sağlar?
Bu, kişinin yaptığı göreve bağlıdır.
Görev kişinin mesleğine yakınsa hem profesyonel hem kişisel kazanım oluşabilir.
Ancak mesleki bağ zayıf olsa bile farklı bir şehirde yaşamanın;
insan ilişkileri,
bağımsızlık,
uyum,
problem çözme,
farklı yaşam biçimlerini tanıma
üzerinde etkisi olabilir.
Yedek subaylık zaten toplam 12 aylık askerlik hizmetidir.
Bu nedenle hizmetin önemli bir bölümünün nerede geçirildiği, kişinin askerliği yıllar sonra nasıl hatırlayacağını ciddi biçimde etkileyebilir.
Sonradan “İyi ki İlk Yüzde 10'a Girmemişim” Denebilir mi?
Bazı kişisel askerlik deneyimlerinde evet.
Bu, ilk yüzde 10'a girmenin kötü olduğu anlamına gelmez.
Aksine görev yeri üzerinde daha fazla kontrol sağlayabilmek ciddi bir avantajdır.
Ancak geriye dönük bakıldığında kişi:
“Seçim hakkım olsaydı tanıdığım yeri seçerdim; kura ise beni hiç düşünmediğim bir yere götürdü ve asıl deneyim orada oluştu.”
diye düşünebilir.
Bu nedenle bazen istenmeyen belirsizlik, sonradan değer verilen bir hayat deneyimine dönüşebilir.
Ama bunun tamamen kişisel bir değerlendirme olduğu unutulmamalıdır.
Kısaca
Yedek subaylıkta kura günü, birkaç saniyede askerlik deneyiminizin yönünü değiştirebilir.
İlk yüzde 10'luk başarı grubuna giren adaylar güncel düzenlemeye göre kendi kura listelerindeki görev yerlerinden sıralamayla seçim yapabilme avantajına sahip olabilirken diğer adayların atamalarında kura sistemi belirleyici rol oynuyor.
Bu süreçte kişinin karşısına daha önce hiç bilmediği bir yer çıkabilir.
Ardahan'ın Çıldır ilçesi bunun güçlü örneklerinden biri.
İlk anda:
“Ardahan nerede?”
diye düşündüren bir sonuç, sonradan kişinin askerlik dönemini sıradan hayatından tamamen ayıran ve yıllarca hatırladığı bir deneyime dönüşebilir.
Yedek subaylığın belirsizliği bu nedenle iki taraflıdır:
Kontrolünüz azalır.
Ama aynı zamanda kendi başınıza seçmeyeceğiniz bir hayat deneyiminin içine girme ihtimaliniz artar.