Askerlik hizmetini tamamlayıp terhis olan bir kişinin günlük askerlik görevi sona erer. Ancak 7179 sayılı Askeralma Kanunu'nda terhisten sonraki dönem için ayrıca “yedeklik dönemi” tanımı bulunuyor.
Kanuna göre yedeklik dönemi:
Muvazzaflık döneminin bitiminden askerlik çağının sonuna kadar geçen süredir.
Başka bir ifadeyle kişi birliğinden terhis olduktan sonra sürekli askerlik yapmaya devam etmez; fakat mevzuat açısından bir süre daha yedek personel kapsamında bulunabilir.
Yedeklik Dönemi Ne Zaman Başlar?
Yedeklik dönemi, muvazzaf askerlik hizmetinin sona ermesiyle başlar.
7179 sayılı Kanunda muvazzaflık dönemi, sevk belgesinde yazılı sevk tarihi ile terhis tarihi arasındaki süre olarak tanımlanıyor. Bunun bitiminden sonra yedeklik dönemi başlıyor.
Örneğin altı aylık askerlik yapan bir er terhis olduğunda veya 12 aylık hizmetini tamamlayan yedek subay ya da yedek astsubay görevini bitirdiğinde aktif askerlik dönemi sona erer.
Bundan sonraki statü yeniden normal askerlik yapmak anlamına gelmez.
Yedeklik Dönemi Ne Zaman Biter?
7179 sayılı Askeralma Kanunu askerlik çağını, nüfus kayıtlarına göre erkeğin 20 yaşına girdiği yılın 1 Ocak gününden başlayıp 41 yaşına girdiği yılın 1 Ocak gününde sona eren süre olarak tanımlıyor.
Dolayısıyla Kanundaki genel yedeklik dönemi tanımı, muvazzaflığın sona ermesinden askerlik çağının sonuna kadar devam ediyor.
Ancak seferberlik kapsamında bazı personel statüleri ve rütbeler için ayrıca farklı yedeklik yaş sınırları uygulanabiliyor. Bu nedenle “her durumda herkes için bütün işlemler kesin olarak 41 yaşında biter” şeklinde genelleme yapılmamalıdır. MSB, sefer görev emri bakımından statü ve rütbeye göre farklı yaş sınırları bulunduğunu belirtiyor.
Yedeklik Döneminde Tekrar Askere Gidilir mi?
Normal şartlarda kişi terhis olduktan sonra yeniden sürekli askerlik hizmeti yapmaz.
Ancak 7179 sayılı Kanun yedeklik hizmetini, yedek personelin ihtiyaç duyulduğunda yedeklik dönemi içerisinde silahaltına alınarak yerine getirdiği askerlik hizmeti olarak tanımlıyor.
Bu kapsamda yedek personel belirli durumlarda;
seferberlik tatbikatına,
ferdî seferberlik eğitimine,
ihtiyaç hâlinde başka yedeklik görevlerine
çağrılabilir.
Bu, bütün terhis olmuş kişilerin düzenli aralıklarla tekrar askere alınacağı anlamına gelmez.
Sefer Görev Emri Nedir?
Yedeklik dönemiyle en sık karıştırılan kavramlardan biri sefer görev emridir.
Sefer görev emri, seferberlik veya savaş hâlinde yedek personelin;
hangi birliğe gideceğini,
ne kadar sürede katılacağını,
hangi seferberlik numarasıyla görevlendirildiğini
belirten belgedir.
MSB'ye göre muvazzaflık hizmetini tamamlayarak TSK'dan ayrılan personele ihtiyaçlar doğrultusunda sefer görev emri verilebilir. Görevlendirmeler kişinin statüsü, sınıfı, branşı ve ihtisası dikkate alınarak bilgisayar ortamında yapılıyor.
Her Terhis Olana Sefer Görev Emri Verilir mi?
Hayır.
Yedek personel olmak ile sefer görev emri sahibi olmak aynı şey değildir.
Terhis sonrasında yedek personel kapsamına girmek, otomatik olarak herkese bir sefer görev emri verildiği anlamına gelmez.
MSB, sefer görev emirlerinin Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyaçlarına göre verildiğini ve kişinin talebiyle sefer görev emri oluşturulmadığını belirtiyor.
Sefer görev emrinin bulunup bulunmadığı askerlik şubesinden veya e-Devlet Askerliğim hizmetinden kontrol edilebilir.
Yedeklik Dönemi ile Yedek Subaylık Aynı Şey mi?
Hayır.
Bu iki kavram sık karıştırılıyor.
Yedek subay, askerlik hizmetini 12 ay süreyle yedek subay statüsünde yerine getiren kişidir.
Yedeklik dönemi ise askerlik hizmetini tamamladıktan sonraki hukuki dönemi ifade eder.
Bu nedenle yalnızca yedek subaylar değil, askerlik hizmetini farklı statülerde tamamlayan kişiler de mevzuattaki şartlara göre yedek personel kapsamında değerlendirilebilir. MSB de yedek personeli askerlik hizmetini yerine getiren veya yerine getirmiş sayılan kişiler olarak tanımlıyor.
Terhis Olduktan Sonra Günlük Hayatta Bir Kısıtlama Var mı?
Yedeklik dönemi, kişinin günlük yaşamda hâlâ aktif asker gibi hareket etmesi anlamına gelmez.
Terhis olan kişi sivil hayatına döner.
Çalışabilir, eğitimine devam edebilir, iş değiştirebilir ve normal sivil yaşamını sürdürebilir.
Yedeklik statüsünün önemi, TSK'nın ihtiyaç duyması ve mevzuata uygun bir çağrı yapılması hâlinde ortaya çıkar.
Dolayısıyla:
“Yedeklik dönemindeyim, askerlik görevim hâlâ her gün devam ediyor.”
şeklindeki yorum doğru değildir.
Yedeklik Döneminde Çağrı Gelirse Ne Olur?
Seferberlik tatbikatı veya ferdî seferberlik eğitimi için görevlendirilen yedek personele SMS, askerlik şubesi veya e-Devlet üzerinden bildirim yapılabiliyor.
MSB, böyle bir bildirim alan kişinin tebliğ işlemleri için en yakın askerlik şubesi başkanlığına müracaat etmesi gerektiğini belirtiyor.
Yasal mazereti olmadan göreve katılmayanlar açısından askerlik mevzuatındaki bakaya hükümleri uygulanabiliyor.
Bu nedenle resmî bir çağrı alınması durumunda bildirimin görmezden gelinmemesi gerekiyor.
Yedeklik Durumu Nereden Kontrol Edilebilir?
Yedek personelin özellikle sefer görev emri bulunup bulunmadığını kontrol etmek için:
e-Devlet → Millî Savunma Bakanlığı → Askerliğim
hizmeti kullanılabilir.
Askerlik şubesi başkanlıklarından da bilgi alınabilir.
Kısaca
Askerlikte yedeklik dönemi, aktif askerlik hizmeti tamamlandıktan sonra başlayan hukuki dönemdir.
7179 sayılı Askeralma Kanununa göre:
Muvazzaflık biter → terhis olunur → yedeklik dönemi başlar.
Bu dönem:
yeniden sürekli askerlik yapmak anlamına gelmez,
yedek subaylıkla aynı kavram değildir,
herkese otomatik sefer görev emri verildiği anlamına gelmez,
ancak ihtiyaç hâlinde yedek personelin yeniden silahaltına çağrılabilmesine hukuki zemin oluşturur.
Yedeklik döneminin günlük hayattaki en somut karşılığı ise çoğu kişi açısından sefer görev emri ve seferberlik eğitimleri olabilir.